Het volledig verslag van een grondige restauratie :

Het betref een uurwerk gemaakt door de Luikse maker , Gilles De Beefe .

Hij werdt gedoopt te Thimester op 4 october 1694 en verhuisde omstreeks 1726 naar Luik .

Het betreft een uurwerk dat naar alle waarschijnlijkheid weinig heeft stilgestaan vandaar een grondige restauratie zich opdrong.

Door de ouderdom , meer dan 250 jaar , is hij veelvuldig in onderhoud geweest .

Zo zag de klok eruit voor de herstelling

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/voor{/vsig}...

{tab tijdens het herstellen}

Tapeinde van de wielen worden gepolijst machinaal met een wideaschijf of uit de hand

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/tapeinde{/vsig}

De lagers worden hersteld met een nieuwe bronzen bus en met het gat te voorzien van een oliezenker.

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/verbussen{/vsig}

Verlengen van de meenemer die de zaag oplicht

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/meenemer{/vsig} 

Tapeinde van de wielen worden gepolijst machinaal met een wideaschijf of uit de hand

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/tapeinde{/vsig}

Palveer herstellen

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/palveer{/vsig}

Verlengen van de meenemer die de zaag oplicht

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/meenemer{/vsig}

De zaag van het slagwerk wordt voorzien van een nieuwe arm

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/zaag{/vsig}

 

Uitzagen en hameren van een drukveer

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/drukveer{/vsig}

Een nieuw anker maker

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/anker{/vsig}
 

Nieuw rondsel frezen

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/rondsel{/vsig}

Prop in pilaar

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/propinpilaar{/vsig}

Herstelen van de uurwijzer

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/wijzer{/vsig}

Herstellen van het wijzerplaat

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/wijzerplaat{/vsig}

Herstellen van hamers

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/hamers{/vsig}

{tab eindresultaat}

Het eindresultaat

{vsig}Herstelling_gillesdebeefe/eindresultaat{/vsig}

{/tabs}

Na verloop van tijd kan een veereind breken of scheuren vertonen.

Dit doen ze meestal bij de bevestiging aan de veerton

Afwel wordt de veer vervangen door een nieuwe of wordt hij hersteld .

Het herstellen van de veer gebeurt door het slechte stuk af te knippen .

Vervolgens wordt de veer zo in de bankschroef ingeklemt dat enkel een klein stukje kan worden opgewarmd.

Het uitstekend veereind wordt nu tot roodgloeiend opgewarmd en vervolgen heel langzaam afgekoeld.

Het veereind staat nu zacht

Een nieuw oog wordt uit het zachte materiaal geklopt.

Met een vijl wordt de juiste vorm gegeven.

De verkorte veer , door de lengte is ingekort , zal in kracht toenemen .

Het inkorten van de veer gebeurd eenmalig en bij een volgende scheur vervangen .

{vsig}Herstelling_veereinde{/vsig}

Johan legt uit:

Bij sommige klokken treffen we een speling aan tussen de veertrommel en de as.

Dit komt door toepassing van te fijne olie bij de smering van de klok.

Op de draaibank leg ik het gat van de veertrommel weer terug in het midden en ruim ik het gat opnieuw.

De maat van de ruimer is slechts 3/100 kleiner dan de maat van de bus.

Een nauwkeurig werk wat ik enkel op een goede draaibank kan doen.

De veertrommel wordt ingespannen in een 6-klauw. Daarna plaats ik een vervangbus.

Zou ik de verbussing niet doen onstaat er een ingrijpingsfout en kan er extra slijtage op de tanden komen en

kunnen er grotere problemen binnen de klok ontstaan.

Zo wordt een complexere en duurdere herstelling voorkomen.

             {vsig}Herstelling_veertrommel{/vsig}

“Van deze speciale elektrische klok met precisie slinger ontbrak de minutenwijzer.

Deze werd op vraag van de klant opnieuw bijgemaakt.

Eerst werd de wijzer naar een model uitgezaagd en op dikte geklopt en gevijld.

De wijzer werd hierna geblauwd om aan te sluiten bij de uren wijzer.”

Met name bij oudere klokken uit een duurdere prijsklasse moet je in staat zijn veel werkzaamheden als ambachtsman zelf uit te voeren.

Want een minutenwijzer die precies op deze klok zou passen is niet via een cataloog te bestellen."

        {vsig}Herstelling_wijzer{/vsig}

Een tap is een uiteinde van een wiel en deze draaien in een bus. De bus is voorzien van een oliezenker.

Een tap kan al eens afbreken of door slijtage te dun worden. 

Zou ik de tap niet vervangen kan deze uiteindelijk afbreken en hierdoor komen de wielen uit ingrijping en de veer ontspant onmiddellijk.

Met als mogelijk gevolg beschadigde tanden op de tandwielen.

Met een brander wordt het materiaal eerst onthard. Daarna ingespannen in de draaibank en een nieuw centerpunt geboord.

Dan wordt het gaatje geboord en kan ik de nieuwe tap plaatsen om hem daarna op de juiste dikte af te draaien.

{vsig}Herstelling_tap{/vsig}

    In principe is er weinig wrijving tussen de tanden van de ingrijpende tandwielen .

    De wrijving neemt echter toe maarmate er meer slijt op de lager komt .

    Het gat van de lager gaat ovaal inlopen waardoor de ingrijpingsafstand vergroot of verkleind .

    Bij een ovaal ingelopen bus gebeurd de smering niet doeltreffend en de wrijving tussen de tanden neemt toe .

    Het heeft tot gevolg dat de tanden slijten en  de energie die vrijkomt uit de veer of gewichten niet in zijn geheel tot het regelorgaan , slinger , komt .

         {vsig}Herstelling_verbussen{/vsig}